Draaitafels

Roksan Caspian

Gegevens

Categorie: Draaitafels

Gemaakt op donderdag 09 juni 2011 19:53

Geschreven door Redactie HVT

In 1985 verrastte het Engelse bedrijf Roksan de analoge audiowereld met de introductie van de Xerxes draaitafel. Dit product verkreeg al spoedig een gelijke status als de draaitafels van Linn, Voyd en Pink Triangle. Vrij spoedig daarna volgden toonarmen, elementen en luidsprekers. Als laaste werden versterkers en een cd-speler ontwikkeld. Inmiddels beschikt Roksan over een volledig programma. Tot nu toe waren de prijskaartjes van de Roksan producten aan de forse kant. Deze bleven daardoor voor een groot deel van het audiopubliek onbereikbaar. Met de nieuwe Caspian serie breekt Roksan wat betreft prijs radicaal met het verleden.

Roksan (onderdeel van de Verity groep waartoe ook de merken Cyrus en Mission) richt zich met de Caspian componenten tot de medium budgetklasse. De reeks producten bevat veel van de eigenzinnige en verfrissende ontwerpfilosofie, waarmee dit merk in het recente verleden zo hoog wist te scoren. De Caspian serie heeft niet alleen een zeer opmerkelijk uiterlijk meegekregen, maar bevat ook aan de binnenzijde tal van noviteiten. In schril contrast met de soms akelig sober en goedkoop afgewerkte Engelse producten die de afgelopen jaren nogal eens ter test werden aangeboden, beschikt deze Roksan apparatuur over perfect afgewerkte en zeer degelijke behuizingen. De bedieningselementen voelen nu eens niet aan alsof ze er elk moment spontaan kunnen afvallen. In een prijsklasse van rond de ƒ 3.000,–  per component mag je best zoiets verwachten als pride of ownership. Roksan bewijst gelukkig dat zoiets ook best mogelijk is. Tot nu toe bestaat de Caspian serie uit een geïntegreerde versterker en een cd-speler. Een tuner en een (extra) eindversterker zijn inmiddels productieklaar en verschijnen binnenkort op de markt. Voor deze test werden de nu beschikbare componenten gecombineerd met de eveneens nieuwe Rok One luidsprekers van Roksan.

Dubbel-mono

De versterker in de Roksan Caspian serie kost ƒ 2.650,– en levert een vermogen van 2 x 70 watt aan 8 ohm. Hoewel er slechts één forse 350 VA-ringkerntrafo wordt gebruikt, is de versterker voor het overige geheel dubbel-mono opgebouwd. Het vermogen aan 4 ohm komt op 100 watt per kanaal, maar veel belangrijker is de stroomreserve van de versterker. Deze is namelijk in staat een piekstroom van 50 ampère te leveren en dat mag gunstig worden genoemd. Twee grote koelprofielen schermen de trafo af van de overige elektronica. Microprocessoren besturen de diverse functies van de versterker. Via de grappig vormgegeven afstandsbediening laat het geheel zich vanuit de luisterpositie eenvoudig en comfortabel bedienen. Het 5 milimeter dikke aluminium front van de versterker is strikt symmetrisch opgebouwd. In de typische display – die kenmerkend is voor de hele Roksan Caspian serie – ziet u in één oogopslag welke functie is ingeschakeld. Op de versterker zelf kunt u de ingangen kiezen met behulp van een zeer solide draaiknop. De netschakelaar bevindt zich aan de achterzijde, normaliter staat deze versterker altijd in de standby-stand. Een drukknop naast de ingangskeuzeschakelaar licht dan rood op. (Bij afspelen is deze knop groen, na één keer kort indrukken, schakelt de versterker op mute en wordt de knop oranje). De gemotoriseerde volumepotmeter is voorzien van een fel groen lichtje, waardoor je ook van een flinke afstand de positie goed kunt waarnemen. Het geheel is zeer smaakvol en functioneel uitgevoerd en perfect afgewerkt. Wanneer we de dikke stalen kast openschroeven, blijkt dat er veel aandacht is besteed aan de print-layout. De gebruikte componenten zijn van onberispelijke kwaliteit. Alle ingangen zijn direct met de printplaat verbonden en de bedrading naar de luidsprekeraansluitingen is zeer kort gehouden. Deze geïntegreerde versterker uit de Roksan Caspian serie is een klasse-AB-versterker. De temperatuur loopt dankzij de forse koelprofielen niet hoog op. Aan de achterzijde treffen we twee verwijderbare bruggen, waarmee het voor- en het eindversterkerdeel worden verbonden. Een extra versterkeruitgang biedt de mogelijkheid om een multiroom-systeem op te zetten. Alle in- en uitgangen zijn verguld en de luidsprekeraansluitingen zijn ruim genoeg. De versterker beschikt over een eigen diagnose-circuit dat na inschakeling eerst nagaat of alles naar behoren functioneert.

Identiek uiterlijk

Wat betreft zijn uiterlijk is de Roksan Caspian cd-speler (ƒ 3.295,–) vrijwel identiek met de versterker. De technische bijzonderheden beginnen al bij de lichtnetaansluiting. Deze is voorzien van een hoogwaardig netfilter. Net als bij de versterker wordt de display via een apart voedingscircuit van spanning voorzien. Hiermee wordt de mogelijke beïnvloeding van het muzieksignaal voorkomen. Het loopwerk van Sanyo is door Roksan gemodificeerd met als doel een betere focussering van de laserstraal te realiseren. Hierdoor wordt het lezen van de informatie die op de cd staat vergemakkelijkt en dat leidt weer tot minder fouten respectievelijk rekenkundige correcties. Heel apart (en dat moet de technici enige hoofdbrekens hebben gekost) is het front waarbij een klep met de daarin geïntegreerde display in zijn geheel naar beneden klapt om de cd-lade vrij te geven. Naast deze klep treffen we aan beide zijden drie bedieningsorganen aan. Net als bij de versterker bevindt de netschakelaar zich aan de achterzijde. Merkwaardig is de play-toets die – waarschijnlijk om redenen van symetrie – aan beide zijden van het display voorkomt. In plaats daarvan had ik liever één play- en één search-toets gezien. De Roksan Caspian cd-speler is voorzien van een dubbele voeding met aparte trafo’s voor respectievelijk het digitale en analoge deel. De speler beschikt over een éénbits D/A-converter van Burr Brown met een resolutie van 18 bits. Standaard wordt de speler geleverd met een uitgebreide afstandsbediening. Aan de achterzijde vinden we twee analoge cinch-uitgangen en een digitale BNC-uitgang voor de aansluiting van een losse converter.

Beslist opvallend

De Rok One luidsprekers zijn de jongste en kleinste telgen uit het Roksan programma. Hoewel ze niet specifiek tot de Caspian serie behoren, passen ze daar qua prijs (ƒ 1.225,– in zwart en ƒ 1.360,– gefineerd) en prestatie wel erg mooi bij. Het betreft hier een tweewegsysteem van relatief geringe afmetingen: 44 x 21 x 34 cm (HxBxD). De laagweergave wordt ondersteund door een basreflexpoort. Tot zover niets opzienbarends, maar Roksan heeft nu eenmaal een reputatie als bijzondere fabrikant op te houden en dus vinden we ook bij de Rok One weer allerlei interessante details. Dat begint al bij de units. De beroemde fabrikant Morell vervaardigt deze speciaal voor dit model. Roksan houdt kennelijk van ovaal, want evenals de displays van de apparatuur is ook de frontplaat van de tweeter op deze wijze gevormd. Het betreft hier een 28 mm-softdome tweeter met een krachtige neodymium magneet. De daaronder geplaatste laag/midden-unit is door middel van een fraaie massieve omlijsting iets naar voren geplaatst. Hierdoor komen de spreekspoelen van beide units ten opzichte van de luisteraar op gelijke afstand te liggen. De 160 mm-conus is van een polymeer-composiet. Opvallend is de 75 milimeter grote diameter van de spreekspoel. Theoretisch zorgt dit voor een zeer gelijkmatige aansturing van het membraan. In navolging van grote namen als Reference 3A en Diapason gebruikt Roksan in de Rok One minimale filtering. Slechts één condensator zorgt ervoor dat de tweeter vanaf 3.000 hertz zijn werk doet. Een dergelijke opzet valt of staat met de kwaliteit van de gebruikte units. Beslist opvallend is de vormgeving, waarbij de baspijp aan de bovenzijde van het frontpaneel boven het frontdoek uitsteekt. De aanblik van de Rok One is daardoor een beetje vreemd, maar trekt wel de aandacht. Verschillende bezoekers dachten dat de luidsprekers ondersteboven stonden. Standaard is de Roksan Rok One voorzien van forse aansluitingen die geschikt zijn voor bi-wiring. Het rendement is met 88 dB voldoende en het impedantiegedrag is met minimaal 6 ohm zeer vriendelijk. De afwerking met vlier- of palissander-fineer is beslist de meerprijs waard, want juist op een lichtere houtsoort komt de typische vorm van het front goed uit.

Extreme detailering

De Roksan Caspian versterker is uitsluitend uitgerust met lijningangen. Als liefhebber van draaitafels liet ik het daarbij niet zitten en maakte gebruik van de zeer fraaie Densen DP phonotrap. De bekabeling kwam van Cable Talk, Ocos en Van den Hul. Van deze laatste fabrikant bevalt vooral de zeer betaalbare nieuwe D102 hybride interlink goed tussen de cd-speler en de versterker. Voor mij was dit een eerste ervaring met Roksan apparatuur en die is in alle opzichten goed bevallen. Vooral de zeer sterke detaillering oogst bewondering, meerdere medeluisteraars maakten hier terecht opmerkingen over. Bij bepaalde cd’s hoor ik details die tot nu toe niet zo duidelijk op de voorgrond waren getreden. Dit zegt in eerste instantie iets over de Caspian cd-speler, die inderdaad de kleinste nuances aan de cd weet te ontfutselen. Wel valt op dat de speler behoorlijk gevoelig reageert op vuile cd’s. Een flink smerige cd van Michael Hedges die door de Marantz 63 KI nog moeiteloos werd geaccepteerd, leidde bij de Caspian cd-speler direct al bij het eerste nummer tot overslaan. Een bijna extreme detaillering kan leiden tot vermoeiende luistersessies, maar dat is nu juist het knappe van deze set: Roksan is erin geslaagd een perfecte balans te vinden tussen een grote definitie in combinatie met een ontspannen weergavekarakter. Ook bij hoge weergavevolumes blijft dit karakter staan als een huis. De versterker laat zich hier van zijn beste zijde zien en blijkt de Rok One prima aan te kunnen sturen. Een experiment met de Heart Beat versterker maakte duidelijk dat deze luidsprekers wel degelijk behoefte hebben aan een versterker met een flinke vermogensreserve. Dit is zeker iets om goed rekening mee te houden wanneer u de Roksan Rok One in combinatie met apparatuur van een ander merk wilt gaan gebruiken. Een dergelijke overweging is trouwens niet zo vreemd. De Rok One is namelijk één van de meest nauwkeurige en neutrale luidsprekers die ik de laatste jaren onder handen heb gehad. Mede door de hoge belastbaarheid van 100 watt zouden dit prima studio-monitors kunnen zijn. De gevraagde prijs is buitengewoon interessant voor een dergelijke kwaliteitsweergever! Vooral de zeer ingetogen laagweergave is opmerkelijk. Roksan is gelukkig niet in de valkuil getrapt om zoveel mogelijk laag uit een zo klein mogelijke kast te persen. De dynamische kwaliteiten van deze set komen uitstekend tot hun recht bij de weergave van de cd Young at Heart (Sony Music) van de drummer Tony Williams. Dit is een zeer levendige en bijna ‘analoog’ klinkende opname. De cd-speler blijkt in staat de leden van het jazz-trio zeer natuurgetrouw in de ruimte af te beelden met een rotsvaste plaatsing. Elke subtiele nuance is haarfijn te volgen. Het hoog (zoals bijvoorbeeld het wegsterven van bekkens) is zeer verfijnd en gedetailleerd. Eigenlijk is het moeilijk om in de besproken Roksan combinatie de zwakke plekken aan te wijzen. De Caspian componenten zijn perfect op elkaar aangepast en vormen ook visueel een paar apart. Jammer is dat de Caspian versterker niet met (optionele) phonotrap leverbaar is. Van een fabrikant die groot is geworden door zijn draaitafels verwacht je dat toch eigenlijk wel.

Muzikale eenheid

Met de Caspian serie heeft Roksan alles in huis om definitief tot een groter publiek door te breken. De componenten zijn in alle opzichten perfect op elkaar afgestemd en vormen niet alleen een muzikale eenheid, maar zijn tevens voorzien van een oogstrelend uiterlijk in combinatie met een groot bedieningsgemak. De prijzen zijn daarbij zeer schappelijk gebleven en dat is – omdat het hier om totaal nieuwe productontwikkelingen gaat – des te opmerkelijker. Roksan lijkt hierdoor een op Jadis: een fabrikant die zich eerst op de happy few richt en vervolgens ertoe overgaat om de aldus opgedane kennis aan te wenden om een hoogwaardig èn betaalbaar product te ontwikkelen. Bij Jadis is dat de Orchestra; bij Roksan de Caspian serie. Het zou mij verbazen wanneer deze set niet binnen afzienbare tijd op grote schaal door audiominnend Nederland wordt omarmd.