Luidsprekers

JBL K2 S9800

Gegevens

Categorie: Luidsprekers

Gemaakt op maandag 13 juni 2011 23:38

Geschreven door Redactie HVT

– 90 kilo – de afwerking, de techniek en het prijskaartje, dat normaliter aan auto’s uit de duurdere middenklasse hangt. Maar imponeert de klank ook? Ik heb even geaarzeld toen de redactie mij vroeg om een stuk te schrijven over een paar speakers met een setprijs ergens tussen 25.000 en 30.000 Euro. Gewoon, omdat ik me normaliter niet in deze prijsklasse beweeg. Omdat mijn vrienden en kennissen niet in dit soort bedragen denken. Omdat ik van stevige, niet altijd even verzorgde pop- en rockmuziek houd en omdat ik, als ik een dergelijk budget had, wel een nieuwe auto zou kopen in plaats van een tweedehandse. Van de andere kant is muziek mijn leven, heb ik in verschillende studio’s met JBL monitors opgenomen, heb ik thuis een paar jaar met veel plezier naar een paar grote vloerstaande JBL’s geluisterd en ben ik natuurlijk razend benieuwd hoe het topmodel van JBL klinkt. Het bloed kruipt toch waar het niet gaan kan. En dan is er nog de associatie met ‘rock’n roll’, een term die voor mijn gevoel voor altijd en eeuwig aan JBL verbonden is.Vandaar dat ik een halve dag doorbracht in HVT’s luisterruimte, samen met de twee uit de kluiten gewassen JBL K2 S9800 luidsprekers, die daar door importeur Harman waren neergezet.

Op de top

De K2 S9800 is JBL’s topmodel. De speaker is al enige jaren op de markt; eerst in Japan, toen in Amerika en sinds enkele jaren in Nederland. Als ik met een doos CD’s onder mijn arm arriveer, staan de speakers reeds opgesteld in de luisterruimte. Ze zijn aangesloten op een NAD T163 voorversterker/processor en een NAD T973 eindversterker. Als bron wordt een Denon DVD-2910 gebruikt, in combinatie met een Siltech SQ80 G3 interlink.Voor de speakerkabels wordt Siltech ‘New York’ gebruikt, de netkabels en het netfilter zijn van Kemp Elektroniks. Zonder het front voor de 15 inch unit, doet de K2 een beetje denken aan een PA-kast, of aan grote studio monitors uit de jaren zeventig, waar ik in Amerika wel eens mee ben geconfronteerd. Ik ga er echter van uit dat de K2 beter zal klinken dan deze systemen. Hij ziet er in ieder geval een stuk beter uit. De K2 S9800 is een gepoort drie-weg systeem. De diepe, schuin toelopende kast – een combinatie van rechte en ronde vormen – is gemaakt van 25 mm MDF in combinatie met Sonoglass kunsthars panelen en is prachtig afgewerkt. Hij is uitgevoerd in donkergrijs en zwart.Voor het laag én midden tot 800Hz gebruikt de S9800 een 15 inch unit met een gecoate papieren conus en een Alnico magneet. Het midden én hoog tot 10kHz worden voortgebracht door een 3 inch driver met beryllium dome en bi-radiale hoorn. En voor het allerhoogste hoog (10kHz-50kHz) wordt een soort van supertweeter ingezet; een 1 inch Beryllium driver met een piepklein hoorntje, dat in de top van de kast is verwerkt. Het filter tenslotte is onder in de kast in een eigen ontkoppelde behuizing gemonteerd. De K2 S9800 is geschikt voor bi-wiren en bi-ampen. Aan de achterzijde vinden we een paneeltje met vier uitermate stevige connectors en daarnaast een tweede paneeltje waaruit twee drie-standen schakelaars steken. Hiermee kan het midhoog iets (naar smaak) worden bijgeregeld en de demping van het laag iets worden aangepast. Enig grasduinen op het internet leert dat de wat typische verdeling van de frequentiegebieden een duidelijke functie heeft. Door de 15 inch unit het gebied tot 800Hz te laten weergeven en de middentoner het gebied van 800Hz tot 10kHz, worden vaker voorkomende (scheidings)problemen in het gebied van 2000 tot 4000 Hz vermeden. En met een gevoeligheid van 93dB kun je wat betreft versterkerkeuze alle kanten uit. Rock ’n Roll Tot zover de techniek. Maar hoe klinkt de K2 S9800? Naar mijn mening is het een misvatting dat speakers alleen beoordeeld kunnen worden aan de hand van klassieke muziek en akoestische instrumenten. Zoals eerder vermeld, ben ik dol op popmuziek en rock ‘n roll en dat is voor mij dan ook dé muziek om te draaien.Voor deze luisterervaring heb ik een vriendelijke selectie gemaakt uit mijn CD-verzameling, waarbij ik echte ‘lo-fi’ muziek en andere mij zeer sympathiek rammelende muzikale uitingen heb thuisgelaten. En zoals de oplettende lezer ongetwijfeld heeft begrepen, heb ik de klassieke CD-verzameling van mijn vriendin ook ongemoeid gelaten. Tijdens het draaien van Aimee Mann’s ‘Lost in Space’ wordt een buitengewoon mooi beeld neergezet. De muziek komt helemaal los van de speakers en de stem staat vooraan, warm en dichtbij. De weergave is ontzettend direct. Het beeld is niet kamerbreed, integendeel, maar wel bijzonder diep. Het meest opvallende is echter dat de speakers werkelijk de allerkleinste details laten horen. Zo hoor ik een verre feedback gitaar, die mij nooit eerder was opgevallen.Verder kan ik de tremolo op een Wurlitzerpiano precies volgen en realiseer ik me dat de galmen van de elektrische gitaren links en rechts, precies tegengesteld aan de instrumenten in het beeld geplaatst zijn. De hoeveelheid details is overweldigend. De verschillende stemmen van de koortjes, rare bewerkte stemmetjes en keyboardsounds zijn allemaal even gedefinieerd, in plaats de amorfe klomp geluid die normaliter de achtergrond bevolkt. Het is net of je in de regiekamer van een studio zit bij het maken van de mix. Chris Isaak’s ‘Wicked Game’ kenmerkt zich door totale rust in de weergave. De basgitaar klinkt droog en relaxed en in de verte horen we de brushes over het vel van de snare gaan. Isaak staat mooi voor de band te zingen. Ik hoor de lucht rond zijn stem en de galm die gebruikt wordt. Als hij de hoogte in gaat, klinkt zijn stem aangenaam fris en helder, als hij naar beneden gaat sonoor. De akoestische gitaar klinkt zoals een gitaar in het echt klinkt: rinkelende snaren boven een kast met body. Heel duidelijk herkenbaar is ook het eigen geluid van de Gretsch gitaar. Net als bij Aimee Mann wordt ieder detail heel precies weergegeven, op muzikale wijze, zonder te vervallen in een kille analyse. En als ik de volumeknop een stuk open gooi, neemt de band opeens een uitermate levensechte vorm aan, alsof ik er zelf bij zit. In eerste instantie is de laagweergave trouwens teleurstellend terughoudend.Van zo’n grote speaker had ik op de een of andere manier meer verwacht. Na even stoort het me echter niet meer. Het laag is mooi vol en gedefinieerd, in combinatie met een enorme controle en strakheid, waardoor het nooit overheerst of flubbert. Ook David Sylvian’s ‘Secrets of the Beehive’ geeft een zelfde beeld. Instrumenten, stemmen, en geluiden zijn niet alleen duidelijk te horen en precies geplaatst, maar hebben – door de uitzonderlijke definitie – ook echt karakter. Neem bijvoorbeeld ‘The Wind that shakes the Barley’ van Dead Can Dance, met enkel Lisa Gerrard’s stem en galm. Ieder facet van de stem is te horen, net als iedere beweging van tong, lip en adem. Door veranderingen in het volume stuurt ze de galm aan, die vervolgens het beeld weer vult, wat het geheel uitermate dynamisch maakt. Hiermee zijn we meteen aangeland op het nadeel van de K2 S9800. De speaker laat werkelijk alles horen en flatteert niet. Je luistert naar de muziek zoals deze in de opnameruimte heeft geklonken. Het gevolg is dat minder prettig klinkende instrumenten (snerpende gitaren, schelle trompetten) zeer realistisch maar ook echt minder prettig klinken en dat slechte opnames genadeloos ontmaskerd worden. Zo klinkt de laatste CD van Nancy Sinatra in de auto heel erg lekker, maar op de S9800 toch eigenlijk best wel scherp en krasserig. Waarschijnlijk zit het hem in de mastering. De verschillende tracks zijn – duidelijk hoorbaar – in verschillende studio’s door verschillende muzikanten en producers opgenomen, maar overall klinkt de CD toch wat naar. En de eerste CD van ‘The Black Rebel Motor Cycle Club’, een van mijn favoriete bands, klinkt ook al niet erg best. Overigens is deze CD waarschijnlijk helemaal niet zo slecht opgenomen, maar klinkt de band gewoon zo. Heel duidelijk is hier overigens te horen hoe een Gibson gitaar klinkt en verder is de energie werkelijk tomeloos. En zo ben ik eigenlijk de hele middag verder gegaan. Goede opnames klinken fantastisch en betrekken je onmiddellijk bij de muziek, terwijl minder goede opnames meteen irritant tot tenen krommend slecht zijn. Met goede live opnames (Zappa, Lyle Lovett, Nirvana) is het alsof je er bij staat, slechte live opnames zijn onverteerbaar. Van stevige, goed opgenomen rock (Monster Magnet, Red Hot Chili Peppers,Audio Slave) krijg ik meteen een kick, de volumeknop gaat open en ik zit er helemaal in (gezellig rondspringen door de luisterruimte), terwijl ik bij mindere opnames (waar ik verder altijd erg van heb genoten) niet weet hoe snel ik de CD weer uitde speler moet halen.