Achtergrond

Crossfeed

Links en rechts door elkaar

Door Sander van der Heide, HVT 2, februari 2022

Niemand zal ontkennen dat het luisteren naar muziek via luidsprekers een totaal andere ervaring is dan het luisteren naar muziek via een hoofdtelefoon. Er is echter een manier om deze twee werelden wat naar elkaar toe te brengen.


Luister maar eens naar een willekeurige opname op je luidsprekers en daarna meteen diezelfde opname door een hoofdtelefoon of zelfs een setje in-ears. Even afgezien van het verschil in klank (het kan scherper of juist doffer klinken), zul je een soort hyperstereo waarnemen. Bij klassieke muziek hoor je dan een veel grotere en bredere concertzaal en bij popmuziek zul je merken dat de focus vocalen en een snaardrum niet voor je in het midden ligt, maar meer ongedefinieerd tussen de oren, ook wel ‘In Head Localisation’ genoemd. Dit heeft allemaal te maken met de HRTF, Head Related Transfer Function.

Uit de kunst

Bij het luisteren naar luidsprekers, speelt de HRTF een grote rol. Het geluid dat uit de rechterluidspreker bij je rechteroor aankomt, komt ook bij je linkeroor binnen, maar dan een fractie later in tijd. En vice versa natuurlijk. Dit gegeven zul je ook weleens tegenkomen onder de naam ‘crossfeed’. Maar dat is niet alles, er speelt nog meer mee: de vorm van je oorkanaal, de vorm van je oor, de afstand tussen je oren, de vorm van je hoofd, de holtes in je hoofd, en zo kan ik wel doorgaan. Iedereen ervaart het luisteren naar luidsprekers anders (misschien dat we daarom soms ook zo’n verschil in mening kunnen hebben over hoe iets klinkt). En dan heb ik het nog niet eens gehad over de akoestiek in de ruimte, de luisterplek en de plaats van de luidsprekers. Bij het luisteren naar een hoofdtelefoon, spelen deze zaken niet mee, op de vorm van je oren en je oorkanaal na. Dat zou geen probleem hoeven zijn als alle muziek die je luistert is opgenomen met jouw specifieke HRTF, wat natuurlijk onmogelijk is. Een kunsthoofd met microfoons in de oorkanalen, komt het dichtst hierbij in de buurt (niet helemaal, want ieders hoofd is anders, weet je nog?). Maar 99,5% van alle muziek waarnaar je luistert is opgenomen met meerdere microfoons (wat ook weer vertragingen op de microfoons onderling oplevert) en wordt beluisterd, en dus ook bewerkt, op een stel luidsprekers. Als je dit op de juiste manier wilt terughoren op een hoofdtelefoon, zul je die HRTF eigenlijk moeten zien toe te voegen. En als je de luidsprekerervaring helemaal wilt zien te evenaren, zul je ook de akoestiek en de plaatsing van je hoofd hierin moeten betrekken.

Wil je de rest van het artikel lezen? Koop dan HVT of download onze kiosk voor Android of iOS